Dünyanın ən qədim restoranları sadəcə yemək yeyilən məkanlar deyil; onlar minillik sivilizasiyaların, imperiyaların yüksəliş və süqutunun canlı şahidləridir. Qastronomiya həvəskarları üçün əsrlər boyu eyni ocaqda bişən ənənəvi təamları dadmaq hər hansı muzeyi ziyarət etməkdən qat-qat təsirli bir təcrübədir. Orta əsrlərin monastır sükutundan tutmuş intibah dövrünün krallıq ziyafətlərinə qədər uzanan bu hekayələr hər bir səyahətçini valeh edir.
Bir çox səyahətçi xarici ölkəyə yollanarkən yalnız məşhur abidələri gəzməklə kifayətlənir. Lakin əsl kəşf hissi qədim daş divarlar arasında, əsrlər əvvəl kralların, şairlərin və səyyahların əyləşdiyi masada yerli təamları dadarkən yaranır. Travellab səyahət agentliyi olaraq, marşrutlarınızı adi turistik cığırlardan çıxarıb əsl zaman səyahətinə çevirməyi sevirik. Bu yazıda min ildən çox tarixi olan, bu gün də qapılarını qonaqların üzünə açan 5 unikal kulinariya ocağını və oraya səfər etmək üçün praktiki fəndləri bir araya topladıq.
Tarixin Dadı: Qədim Qastronomiya Niyə Cazibədardır?
Kulinariya tarixi bəşəriyyətin mədəni inkişafının güzgüsüdür. Əsrlər boyu fəaliyyətini dayandırmayan bir müəssisə müharibələri, iqtisadi böhranları və epidemioloji sınaqları geridə qoyaraq öz qapılarını açıq saxlaya bilibsə, burada sadəcə uğurlu idarəçilik deyil, həm də dərin bir irs yatır. Bu cür məkanlarda xidmət edən ofisiantlar çox vaxt nəsillər boyu eyni peşəni davam etdirən ailələrin nümayəndələridir və menyudakı bir çox resept orijinal əlyazmalardan götürülüb.
Azərbaycanlı səyahətçilər üçün belə restoranlar həm də fərqli bir kulinariya dialoqudur. Zəngin Şərq mətbəxi ənənələrimizlə Avropa və Asiyanın minillik qastronomik vərdişlərini müqayisə etmək səfəri daha maraqlı edir. Ən yaxşısı isə odur ki, bu restoranların əksəriyyəti bu gün də əlçatandır və düzgün planlaşdırma ilə növbəti xarici səfərinizin əsas kulminasiya nöqtəsinə çevrilə bilər.
1. St. Peter Stiftskulinarium (Zalsburq, Avstriya) – Dünyanın Ən Qədim Restoranı
Avstriyanın füsunkar Zalsburq şəhərində yerləşən St. Peter Stiftskulinarium, rəsmi sənədlərə görə Avropanın və bütövlükdə dünyanın ən qədim restoranı sayılır. Məkanın adı ilk dəfə eramızın 803-cü ilində, Böyük Karlın dövründə yaşayan alim Alkuinin qeydlərində çəkilir. Müqəddəs Pyotr abbatlığının divarları içərisində qurulmuş bu qədim mehmanxana və şərab evi 1200 ildən artıqdır ki, fasiləsiz xidmət göstərir.
Tarixi məlumatlara görə, Volfqanq Amadey Motsart və Kristof Kolumb kimi şəxsiyyətlər vaxtilə burada nahar ediblər. Qayalıqların içərisinə yonulmuş salonlar, orta əsr qotik tağları və şam işığı məkana misilsiz bir atmosfer bəxş edir. Restoranda bu gün də klassik Avstriya mətbəxi ilə yanaşı müasir qastronomik şah əsərlər təqdim olunur. Əgər bura yolunuz düşsə, Zalsburqun məşhur şirniyyatı olan zərif 'Salzburger Nockerl' suflesini mütləq sifariş edin.
Bakıdan Zalsburqa çatmaq üçün adətən Vyana və ya Münhen üzərindən qatarla keçid ən rahat seçimdir. Xərclər baxımından iki nəfərlik zərif şam yeməyi orta hesabla 160-250 avro (təxminən 300-470 AZN) təşkil edir. Məşhur klassik musiqi axşamları və Motsart konsertli şam yeməkləri üçün rezervasiyanı ən azı 3-4 həftə əvvəlcədən rəsmiləşdirmək zəruridir.
2. Historische Wurstkuchl (Regensburq, Almaniya) – Daş Körpünün Əfsanəsi
Dunay çayının sahilində, Regensburqun əfsanəvi Daş Körpüsünün düz yanında yerləşən Historische Wurstkuchl (Tarixi Kolbasa Mətbəxi) 1146-cı ildən fəaliyyət göstərir. Körpünün inşasında çalışan minlərlə bənna və liman fəhləsinin qidalanması üçün kiçik taxta tikili kimi başlayan bu yer sonradan daimi daş binaya köçürülərək qədim ənənəni qoruyub saxlamışdır.
Restoran bu gün də xüsusi palıd kömüründə qızardılan ev sayağı xırda sosisləri, fermentasiya olunmuş turş kələmi (Sauerkraut) və xüsusi ev xardalı ilə məşhurdur. Burada rəsmi dress-kod yoxdur; açıq havadakı taxta skamyalarda çayın axışını izləyərək doyumlu bir günorta yeməyi yeyə bilərsiniz. Sadə, lakin inanılmaz dərəcədə ləzzətli olan bu təamlar 900 ilə yaxındır dəyişməz reseptlə təqdim olunur.
Bu məkanda bir nəfərlik doyumlu menyu təxminən 15-25 avro (30-47 AZN) civarındadır ki, bu da onu qədim tarixi restoranlar arasında ən büdcə dostu variantlardan biri edir. Almaniyanın cənub şəhərlərini kəşf edərkən bu kiçik qastronomik dayanacağı marşrutunuza əlavə etmək səyahətinizə xüsusi rəng qatacaq.
3. Honke Owariya (Kioto, Yaponiya) – İmperatorların Soba Süfrəsi
Yaponiyanın qədim paytaxtı Kioto şəhərində yerləşən Honke Owariya 1465-ci ildə qurulub. Əvvəlcə ənənəvi yapon şirniyyat evi kimi fəaliyyətə başlayan məkan Edo dövründə qarabaşaq əriştəsi – soba hazırlamaq sənətində ixtisaslaşaraq şöhrət qazandı. Əsrlər boyu Kioto məbədlərinin zahid rahibləri, samuray zadəganları və hətta Yaponiya İmperator ailəsi belə xüsusi ziyafətlər üçün sobani məhz buradan sifariş ediblər.
Honke Owariya bu gün də ənənəvi taxta yapon evində qonaqları qəbul edir. Tatami üzərində oturaraq Kiotonun xüsusi bulaq suyu ilə hazırlanan dəniz yosunu və dashi bulyonlu sobannı dadmaq ruhani bir mərasimi xatırladır. Ən məşhur yemək 'Hourai Soba' adlanır; 8 fərqli qatqı (şiitake göbələyi, zəncəfil, dəniz yosunu, daikon turpu və s.) ilə beş laylı xüsusi qablarda servis edilir.
Uzaq Şərq səfərində bu restorana baş çəkmək istəyirsinizsə, günorta saatlarında canlı növbəyə hazır olmalısınız, çünki burada onlayn rezervasiya qəbul edilmir. Menyuların qiyməti orta hesabla 2500-4500 yapon yeni (təxminən 28-50 AZN) arasında dəyişir. Məbədlər şəhəri Kiotoya getmək üçün paytaxt Tokiodan sürətli 'Şinkansen' qatarlarından istifadə etmək cəmi 2 saat vaxt aparır.
4. La Tour d'Argent (Paris, Fransa) – Krallara Layiq Əfsanəvi Məkan
Sena çayının sahilində, Notr-Dam kilsəsinə açılan panoramik mənzərəsi ilə La Tour d'Argent 1582-ci ildən bəri Parisin ən elit ünvanlarından biridir. Rəvayətə görə, Fransa kralı III Henri burada yemək yeyərkən İtaliyadan gətirilmiş haçanı (vilkanı) ilk dəfə süfrədə görmüş və heyran qalmışdır. Həmçinin, bu məkan məşhur 'Ratatuy' cizgi filmindəki Qusto restoranının ilham mənbəyi sayılır.
Restoran xüsusilə nömrələnmiş ördək yeməyi – 'Canard au Sang' ilə qlobal şöhrət qazanıb. Hər sifariş edilən ördəyə xüsusi nömrə verilir və qonağa sertifikat təqdim olunur; məsələn, 1890-cı ildə Britaniya kralı VII Eduard 328-ci nömrəli ördəyi dadmışdı. Zirzəmisində saxlanılan 300 mindən çox nadir şərab şüşəsi ilə məkan dünya şərab xəzinəsinin ən qiymətli nümunələrindəndir.
Parisdə bu səviyyəli tarixi ziyafət ciddi dress-kod (pencək və ziyafət libası) və xüsusi büdcə tələb edir; adambaşı dequstasiya menyusu 250-400 avro (470-750 AZN) aralığındadır. Fransanın paytaxtına səfər edərkən bu şah əsərə daxil olmaq üçün rezervasiyalar aylar öncədən edilməlidir. Fransa səfərinizi planlaşdırarkən Şengen vizası üçün sənədlərinizi peşəkar komandamıza həvalə edə, etibarlı viza xidməti dəstəyimizlə vaxtınıza qənaət edə bilərsiniz.
5. Sobrino de Botín (Madrid, İspaniya) – Ginnesin Rekordlar Kitabındakı Ünvan
İspaniyanın paytaxtı Madridin qədim Calle de Cuchilleros küçəsində yerləşən Sobrino de Botín, Ginnesin Rekordlar Kitabı tərəfindən 'dünyanın fasiləsiz fəaliyyət göstərən ən qədim restoranı' kimi rəsmən təsdiq edilib. 1725-ci ildə fransız aşpaz Jan Botin və xanımı tərəfindən açılan məkan həmin ildən bu günə qədər qapılarını bir gün belə bağlamayıb. Hətta böyük rəssam Fransisko Qoyanın gəncliyində burada qab yuyan işlədiyi, Ernest Heminqueyin isə ən sevimli masasında oturaraq romanlarını yazdığı məlumdur.
Restoranın ən böyük sirri 1725-ci ildən bəri odu sönməyən qədim kərpic sobadır. Sobada quru palıd odununda saatlarla qızardılan südlük donuz əti ('cochinillo asado') və körpə quzu əti ('cordero asado') xırtıldayan qabığı və ağızda əriyən zərifliyi ilə dillər əzbəridir. Dörd mərtəbəli tarixi binanın zirzəmi otaqları orta əsr kərpic tağları ilə qonaqlara əsl zaman maşını hissi bəxş edir.
Madrid mərkəzində yerləşən restoranda şam yeməyi adambaşına təxminən 50-80 avro (95-150 AZN) təşkil edir ki, bu da Ginnes rekordçusu olan bir məkan üçün olduqca ağlabatan rəqəmdir. İspaniyanın zəngin mədəniyyətini yerində hiss etmək üçün təşkil etdiyimiz xüsusi Avropa turları proqramlarına nəzər salaraq bu təcrübəni rahatlıqla səfərinizə daxil edə bilərsiniz.
Dünyanın Ən Qədim Restoranları Üçün Praktiki Rezervasiya Fəndləri
Əsrlərin sınağından çıxmış bu cür möhtəşəm məkanları ziyarət etmək təkcə bileti alıb qapıya yaxınlaşmaqla bitmir. Dünyanın ən qədim restoranları adətən məhdud masaya malik olur və hər gün yüzlərlə beynəlxalq turist tərəfindən ziyarət edilmək istənir. Uğurlu bir qastronomik təcrübə üçün ilk qızıl qayda: rezervasiyanı səyahət tarixinə ən azı 1-2 ay qalmış rəsmi veb-sayt vasitəsilə etməkdir.
İkinci vacib məqam günorta menyularından (lunch menu) istifadə etməkdir. Məsələn, Paris və ya Zalsburqda axşam menyuları həm bahalı, həm də yer tapmaq baxımından çətin olduğu halda, eyni mətbəxin şah əsərlərini günorta saatlarında 30-40% daha münasib qiymətə dadmaq mümkündür. Həmçinin, səfər öncəsi məkanın dress-kod qaydalarını dəqiqləşdirin; idman ayaqqabısı və ya qısa şalvar bəzi tarixi restoranların qapısından geri qayıtmağınıza səbəb ola bilər.
Səyahətinizin rahat keçməsi üçün Bakı Heydər Əliyev Beynəlxalq Hava Limanından (GYD) istənilən Avropa və ya Asiya istiqamətinə ən uyğun reysləri tapmaq məqsədilə aviabilet axtarışı sistemimizdən faydalana bilərsiniz. Uçuşunuzu restoranın yerləşdiyi tarixi mərkəzə yaxın seçilmiş konseptual mehmanxana ilə tamamlamaq istədikdə isə zəngin otel axtarışı və bron bölməmiz köməyinizə çatacaq.
Qastronomik Zaman Səyahətinizi Travellab ilə Gerçəkləşdirin
Yüzilliklərin süzgəcindən keçən reseptlər, qədim daş divarlar və tarixi şəxsiyyətlərin izləri səyahəti adi bir istirahətdən fərqləndirən əsas amillərdir. Dünyanın ən qədim restoranları siyahısındakı hər bir ünvan, sadəcə yemək deyil, bəşəriyyətin ortaq mədəni mirasının bir parçasıdır. Bu məkanlarda keçirilən bir axşam unudulmaz xatirələr sandığınızın ən parlaq səhifələrindən biri olacaq.
Travellab səyahət agentliyi olaraq, sizin üçün təkcə uçuş və otel təşkil etmirik; arzularınızdakı unikal kulinariya marşrutlarını başdan-başa planlaşdırırıq. Rezervasiyaların təşkilindən vizaya, marşrutun logistikasından yerli fəndlərə qədər hər bir detalda yanınızdayıq. Növbəti məzuniyyətinizdə tarixin dadına baxmaq üçün bizimlə əlaqə saxlayın və fərdi səyahət proqramınızı bu gündən qurun!